De Europese Unie staat op het punt haar handelsrelaties met de Mercosur-landen (Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay) verder te verdiepen. Voorstanders wijzen op economische kansen, maar in de landbouw- en voedingssector groeit de onrust. Niet alleen boeren, maar ook supermarkten en consumentenorganisaties waarschuwen dat vrijhandel zonder gelijkwaardige productiestandaarden een reëel risico vormt voor voedselveiligheid en eerlijke concurrentie.
Die bezorgdheid is geen buikgevoel. Ze wordt ondersteund door officiële EU-controles, wetenschappelijke studies en concrete afkeuringen van importzendingen.
De Europese Commissie publiceerde een auditrapport over Brazilië waarin expliciet sinds 2020 wordt verwezen naar vier RASFF-meldingen voor residuen van farmacologisch actieve stoffen in Braziliaans vlees. Het ging om twee dossiers in rundvlees en twee in pluimvee, met onder meer de antibiotica chloramfenicol en oxytetracycline en het antiparasitaire middel doramectine .
Chloramfenicol: Zelfs bij lage concentratie risico op aplastische anemie bij mensen (een zeldzame maar vaak dodelijke beenmergziekte)
Oxytetracycline: is in de EU verboden als routinematig of groeibevorderend antibioticagebruik om antibioticaresistentie bij de mens te vermijden
Doramectine: is niet verboden in the EU maar mag gebruikt worden onder strikte voorwaarden en met wachttijden.
RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed) is het Europese waarschuwingssysteem voor voedselveiligheid. Wanneer een product daarin wordt gemeld, betekent dit dat het niet voldoet aan EU-veiligheidsnormen en een risico kan vormen voor de consument.
Een concreet geval: Brazilië, rundvlees en residuen
Een van die dossiers is publiek traceerbaar in de RASFF-weekoverzichten. In 2020 werd een partij “frozen cooked beef with salt” uit Brazilië geweigerd omdat de gemeten hoeveelheid doramectine 1.140 µg/kg bedroeg, terwijl de Europese Maximum Residue Limit (MRL) 40 µg/kg is. Dat is bijna 30 keer boven de toegestane limiet (RASFF-referentie 2020.1909) .
Doramectine is geen antibioticum maar een veterinair antiparasitair middel. Het voorbeeld is echter belangrijk omdat het toont dat de Europese controles effectief residuen detecteren die in de productieketen zijn achtergebleven.
Antibiotica zijn dus geen “hypothetisch risico”
Voor antibiotica is het beeld minstens even duidelijk. In het verleden heeft de EU al noodmaatregelen moeten nemen tegen Braziliaans pluimveevlees na de vaststelling van nitrofuranen en hun metabolieten — een groep antibiotica die in de EU voor voedselproducerende dieren verboden of extreem streng gereguleerd is. Nitrofuranen is al 30 jaar verboden in de EU, omdat nitrofuranen en hun afbraakproducten (zoals AOZ, AMOZ, SEM, AHD) zijn carcinogeen, mutageen en kunnen langdurig in bindweefsel en vlees achterblijven, zelfs na metabolisme. Dat leidde tot Europese beschermingsbesluiten en verscherpte importcontroles .
Daarnaast tonen wetenschappelijke studies in de Mercosur-regio zelf dat antibiotica-residuen geen randverschijnsel zijn. In een peer-reviewed onderzoek in Argentinië en Uruguay werd in bijna 26,5% van de vlees- en zuivelmonsters een veterinaire stof gevonden; ongeveer 15% bevatte antibiotica, en 40% van de positieve monsters zat boven de EU-MRL’s. Stoffen als doxycycline en chloramfenicol werden expliciet aangetoond.
J Food Prot. 2022 Jun 1;85(6):980-986. doi: 10.4315/JFP-21-415 : Residues of Veterinary Drugs in Animal Products Commercialized in the Border Region of Brazil, Argentina, and Uruguay
Argentinië en Uruguay — residuen boven MRL’s
Een peer-reviewed studie analyseerde 189 vlees- en zuivelmonsters uit Argentinië en Uruguay (rund, varken, kip, kaas) op residuen van antibiotica en antiparasitaire middelen.
In totaal 26,45 % van de monsters bevatte residuen van veterinaire geneesmiddelen.
14,81 % had antibioticaresten, en 11,64 % antiparasitaire resten.
Van de positieve monsters had 40 % residuen boven de wettelijke EU-MRL’s.
Voorbeelden die boven de MRL-waarden lagen waren:
Waarom zijn EU-MRL’s (Maximum Residue Limits) zo belangrijk?
De EU hanteert wettelijk vastgelegde Maximum Residue Limits (MRL’s) voor antibiotica en andere diergeneesmiddelen. Voor doxycycline bijvoorbeeld geldt in spierweefsel van rund, varken en kip een limiet van 100 µg/kg. Producten boven die waarde mogen niet worden verkocht of ingevoerd, omdat de limiet gebaseerd is op wat veilig wordt geacht voor de consument.
Wanneer importzendingen uit derde landen die grenzen overschrijden, betekent dat dus niet “een klein technisch probleem”, maar dat het product niet voldoet aan de Europese volksgezondheidsnormen en dus een risico voor de mens inhouden.
In Zuid-Amerika behoren Brazilië en Argentinië tot de grootste producenten van genetisch gemodificeerde gewassen ter wereld.
Volgens gegevens uit landbouwrapporten zijn deze landen belangrijke producenten van GMO-soja en GMO-maïs :
Dit betekent dat een substantieel deel van de landbouwproductie in deze landen direct voortkomt uit genetische modificatie-technieken, vooral gericht op herbicide-tolerantie en opbrengstverbetering.
Generaties van genetische technieken worden gebruikt
Naast klassieke genetisch gemodificeerde organismen (transgene gewassen) zijn in sommige Mercosur-landen ook gene-editing technieken gereguleerd (zoals CRISPR-geselecteerde varianten), vooral in Argentinië, waar een kader bestaat om producten die géén permanente vreemde DNA-inbreng bevatten anders te behandelen dan klassieke GMO’s.
Eén GMO-tarwevariant (HB4) uit Argentinië kreeg commerciële goedkeuring import en verwerking in een beperkt aantal landen (zoals Brazilië voor gebruik in diervoeder en verwerking). Grote afzetmarkten — waaronder de Europese Unie — hebben HB4-tarwe niet goedgekeurd voor voedselgebruik. Exporteurs vrezen dat vermenging met conventionele tarwe kan leiden tot handelsblokkades of weigeringen.
EU-regels voor GMO’s verschillen sterk van Mercosur
De EU heeft een van de strengste wettelijke kaders wereldwijd voor GMO’s:
Dit staat in contrast met veel Mercosur-landen, waar GMO’s veel ruimer worden toegepast en genetische manipulatie ook een integraal onderdeel is van de landbouwsector (bijv. Roundup-Ready soja).
Een rapport, gepubliceerd door de Europese Rekenkamer, stipuleert dat van buiten de EU geïmporteerde olijfolie, niet of slechts sporadisch gecontroleerd wordt op de aanwezigheid van bestrijdingsmiddelen.
Negen procent van alle Europese olijfolie wordt gemaakt met importolijven, voornamelijk vanuit Tunesië (75%), en in mindere mate uit Turkije, Argentinië of Marokko. Volgens het rapport is er geen of weinig controle op deze producten, wat bestrijdingsmiddelen en andere verontreinigingen betreft.
Europa hanteert op papier zeer strenge controlemechanismen voor importvoeding, maar de lidstaten zijn zelf verantwoordelijk voor het opzetten van deze controles.
De mogelijke aanwezigheid van in de EU verboden bestrijdingsmiddelen in ingevoerde producten is een bijzonder gevoelig punt voor Europese landbouwers. In hun verzet tegen het vrijhandelsakkoord met de Latijns-Amerikaanse Mercosur-landen wijzen landbouworganisaties al langer op het gebrek aan gelijkwaardige controles op gewasbeschermingsmiddelen. Recente vaststellingen versterken nu hun wantrouwen in de effectiviteit van de Europese controlesystemen.
Ook traceerbaarheid is een probleem. De auditors stelden vast dat het moeilijk is om vooral verwerkte voedingsproducten over de grenzen heen te volgen. Dit geldt vooral voor producten uit meer dan één EU-land, of uit een combinatie van EU- en niet-EU-landen.
Dat is precies waarom zelfs supermarktfederatie Comeos zich achter de boeren schaart in het Mercosur-dossier. Hun standpunt is helder: handel is alleen aanvaardbaar als dezelfde productienormen gelden voor iedereen. Zonder gelijkwaardige normen ondergraaft vrijhandel niet alleen het inkomen van boeren, maar ook het vertrouwen van consumenten in de voedselketen.
Mercosur draait niet alleen om geopolitiek of exportcijfers. Het raakt aan een fundamentele vraag:
mag voedsel dat onder lagere gezondheids- en gebruiksnormen is geproduceerd vrij concurreren met Europees voedsel dat aan de strengste regels ter wereld moet voldoen?
In tegenstelling tot de EU kent niet elk Mercosur-land even strikte traceer- of labellingwetten voor GMO’s. Dit maakt de controle lastiger — vooral als producten worden verwerkt in complexe internationale ketens.
De kernen van het probleem: Onze gezondheid en oneerlijke concurrentie door een niet gelijk speelveld, een kwetsbaar controlesysteem.
De Mercosur-landen hebben wel regelgeving rond diergeneesmiddelen, GMO en bestrijdingsmiddelen maar:
Dat creëert twee risico’s tegelijk:
De EU-waarschuwingssystemen, auditrapporten en wetenschappelijke data tonen aan dat antibiotica en andere veterinaire residuen in Zuid-Amerikaanse productieketens geen theorie zijn, maar een aantoonbaar risico. In zo’n context is een kritische houding tegenover het Mercosur-akkoord geen protectionisme, maar een kwestie van voedselveiligheid, consumentenbescherming en eerlijk beleid.
Bij deze een oproep aan consumenten en andere organisaties, met name Testaankoop, Gezinsbond, Bond Beter Leefmilieu, Natuurpunt, BEUC (Bureau Européen des Unions de Consommateurs), Foodwatch en vele anderen om samen met de landbouworganisaties 1 front te vormen. Dit is geen landbouwprotest alleen. Dit is een oproep aan consumentenorganisaties en burgers om mee te waken over voedselveiligheid, transparantie en gelijke normen.
Filip Boone 16/01/2026
Welk bedrag je ook geeft, je maakt mee het verschil.
Met 100 euro bereiken we 100.000 mensen op sociale media.
Met 25 euro drukken we flyers.
Steun ons en bouw mee aan een nieuw Vlaanderen met respect en toekomst voor elke burger.
Wij waarderen elke bijdrage
©2023 - GBVV - Cookies & Privacy - Schrijf je in op onze nieuwsbrief